3/7/19

രാജസ്ഥാനിലൂടെ.....

ബോറടിപ്പിക്കുന്ന ദൈനംദിന ജീവിതത്തില്‍ നിന്ന് മാറ്റം വേണമെന്ന് മനസ്സ് ശാഠ്യം പിടിക്കുമ്പോൾ ഡൽഹിയിൽ താമസിക്കുന്നവർക്ക് ഒരാശ്വാസം എന്ന രീതിയിൽ പോകാനുള്ള സ്ഥലമാണ് 'രാജസ്ഥാൻ'.രാജാക്കമാരുടെയും സാമ്രാജ്യങ്ങളുടേയും സ്ഥലം.സ്മാരകങ്ങളും കോട്ടകളും ധാരാളം. മരുഭൂമികളും തടാകങ്ങളുമൊക്കെയായി കേരളത്തിന്റെ എട്ടിരട്ടി വലുപ്പമുള്ള രാജസ്ഥാൻ, ഇന്ത്യയുടെ ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്.
ഇവിടത്തെ വേനല്‍ക്കാലം പൊതുവേ കടുത്തതാണ്. നവംബര്‍ മുതല്‍ ഫെബ്രുവരി വരെയുള്ള ശീതക്കാലമാണ് യാത്രക്ക് അനുയോജ്യമായ സമയം. വർഷാവസാനത്തിലെ അവസാനനാളുകളിൽ ലഭിച്ച അവധികളിലായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ രാജസ്ഥാനിലേക്കുള്ള യാത്ര.
വിജനമായ പ്രദേശത്തിലുള്ള തീവണ്ടിപ്പാതയിൽ കൂടി 2-3 മണിക്കൂർ ട്രെയിൻ നിറുത്താതെ ഓടുന്നത് കാണുമ്പോൾ, ഇവിടെയുള്ളവരൊക്കെ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നതെന്ന് ഓർക്കാറുണ്ട്.ഉത്തരേന്ത്യയിലുള്ള തീവണ്ടിയാത്രകൾ മടുപ്പുളവാക്കുന്നതാണ്. എന്നാൽ റോഡിലൂടെയുള്ള യാത്രക്കും വലിയ വ്യത്യാസമില്ല. അധികം പരുക്കുകളില്ലാത്ത പ്രധാന ഹൈവേയിലെ നാല് അല്ലെങ്കിൽ ആറ് വരി പാതകളും ഒരാളുടെ പൊക്കത്തിലുള്ള lane വിഭജിച്ചിട്ടുള്ള മതിലുകളും സേഫ്റ്റിക്കായി വെച്ചിട്ടുള്ള റിഫ്ലക്ടർ(reflector) എല്ലാം കാണുമ്പോൾ, പണ്ട് 'എക്കണോമിക്സ് ക്ലാസ്സിൽ 'India is a developing country " എന്നൊക്കെ പറയുകയും പഠിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ആ ഡിവേലപ്പ്‌മെന്‍റ് (development) ചുറ്റുപാടിൽ തപ്പാറുണ്ട്. നിരാശയായിരുന്നു ഫലം. ഇന്ന് ഇങ്ങനെയൊക്കെ കാണുമ്പോൾ സന്തോഷവും അഭിമാനവും തോന്നുന്നു. പക്ഷെ ഡിസംബറിലെ പുലർക്കാലെയുള്ള മൂടൽ മഞ്ഞിനിടയിൽ കൂടി റോഡ് ക്രോസ്സ് ചെയ്യാനായി റോഡിനു കുറുകെ കൂടെ ആരെങ്കിലും ഓടുന്നത് കാണുമ്പോൾ, ഹൃദയം ഒരു ഞൊടിയിട നിന്നു പോകുന്നു." എന്നെ തല്ലല്ലേ ഞാൻ നന്നാവില്ല ......അതു പോലെയാണ് ഓരോരുത്തരും!
രാജസ്ഥാന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തുള്ള 'ബിക്കാനീറിലേക്കാണ് ഞങ്ങളുടെ യാത്ര.താർ മരുഭൂമിക്ക് നടുവിലെ അത്ഭുതമെന്നാണ് ഈ സ്ഥലത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിശേഷണം.അവിടെയുള്ള 'ഗജ്‌നർ പാലസിലാണ് ഞങ്ങളുടെ താമസം.ഇവിടെയുള്ള മിക്ക താമസ സ്ഥലങ്ങളും 'ഹെറിറ്റേജ് സ്റ്റാറ്റസ്' ഉള്ളവയാണ്. എല്ലാവിധ ആധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടു കൂടിയ പൂർവ്വിക സമ്പത്താണ്.

6000 ഏക്കർ ഉള്ള ആ സ്ഥലത്തിൽ പ്രധാനമായും ആകർഷിച്ചത് അവിടത്തെ മരങ്ങളും പലതരം കിളികളുമാണ്. അവിടെയെല്ലാം ചുറ്റി നടക്കുമ്പോൾ, അദ്ധ്യാപിക ഇല്ലാത്ത ക്ലാസ്സ് റൂം പോലെ നിറുത്താതെ പലതരം പക്ഷികളുടെ ശബ്ദം കേൾക്കാം.ഓരോ മരങ്ങളുടെ അടിവശവും കിളികളുടെ വരപ്രസാദം കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടെന്താ മരത്തിനടിയിലിരുന്ന് അവരുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടാനൊന്നും ഞാന്‍ ധൈര്യപ്പെട്ടില്ല.ഭക്ഷണശാലയിലെ മുൻപിലുള്ള തടാകത്തിൽ കണ്ട പലതരത്തിലുള്ള താറാവുകൾ ' migratory birds ആണെന്നാണ് പറഞ്ഞത്.ബിക്കാനീറിലെ രാജാക്കന്മാർക്ക് വേട്ടക്കും മറ്റും പോകുമ്പോൾ താമസിക്കാനും വിരുന്നു നൽകാനായിട്ടുമാണ് ഈ കൊട്ടാരം പണിതിട്ടുള്ളത്.ഇപ്പോഴും രാജകുടുബാംഗങ്ങൾ അവിടെ സന്ദർശിക്കാറുണ്ട് . വേട്ട, ഇപ്പോഴും നിലനിറുത്തി കൊണ്ട് പോരുന്നതിൽ മാർജ്ജാരങ്ങളാണ് പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നത്.ദിവസത്തില്‍ ഒരു കിളിയെങ്കിലും അതിന് ഇരയാവാറുണ്ടെന്നാണ് അവിടെയുള്ളവര്‍ പറയുന്നത്.



അവിടെത്തന്നെയുള്ള ബോട്ടിംഗും രാത്രികാലങ്ങളിലെ 'ക്യാമ്പ് ഫയറും' രാജസ്ഥാനികളുടെ സ്ത്രീകളുടെ ഡാൻസും പാട്ടുമൊക്കെയായി ആതിഥേയസൽക്കാരത്തിനു ഒട്ടും പിന്നിലല്ല അവിടെയുള്ളവർ. ഡൽഹി യിൽ നിന്നും ബിക്കാനീർ, 500 കി.മീ ഓടിച്ച ക്ഷീണം കാരണം നഗരത്തിലെ മറ്റു കാഴ്ചകൾ പിറ്റേദിവസത്തേക്കാക്കി.ഞങ്ങള്‍ തിരിച്ച് മുറിയിലോട്ട് നടക്കുമ്പോഴും കിളിനാദങ്ങൾക്ക് ഒരു മാറ്റവുമില്ല.!

Junagarh Fort
ഏതാനും ആൾക്കാർ ഞങ്ങളെ കാത്ത് അവിടെ നിൽപ്പുണ്ടായിരുന്നു. വണ്ടി പാർക്ക് ചെയ്യുന്നതിനും ഡോർ തുറന്ന് ഞങ്ങളെ പുറത്തോട്ട് ആനയിക്കുന്നതിനുമെല്ലാമായിട്ട്. അവർ ആരാണെന്ന് പെട്ടെന്ന് പിടികിട്ടിയില്ല ചിലർ സുഖവിവരങ്ങളും അന്വേഷിക്കുന്നുമുണ്ട്,ഇനി അവർക്ക് ആൾ തെറ്റിയതാണോ, എനിക്കാകെ മൊത്തം കൺഫ്യൂഷൻ . ഓരോരുത്തരും അവരുടെ റേറ്റ് നിറുത്താതെ പറയുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ പിന്നീട് കൂടുതൽ ചിന്തിക്കേണ്ടി വന്നില്ല.ആ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഒരാളെ 'ഗൈഡ്' ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതോടെ, ആ നഗരത്തെയും കോട്ടയെക്കുറിച്ചുമുള്ള വിശദീകരണം തുടങ്ങുകയായി.
1488 ലാണ് ബിക്കാജി ഈ നഗരമുണ്ടാക്കുന്നത്. രാജ്പുത് രാജാക്കന്മാരുടെ വീരകഥകളും പ്രൗഢഗംഭീരമായ ജീവിതത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രങ്ങളുമാണ് ഈ നഗരത്തിലുള്ളത്.ഇവിടത്തെ പേരുകേട്ട ഫോർട്ടാണിത്.ഈ കോട്ടയ്ക്കു നേരെ നിരന്തരം ആക്രമണങ്ങള്‍ ഉണ്ടായി.എന്നാല്‍ ഒരിക്കല്‍ പോലും ഇതിനെ കീഴടക്കാന്‍ ആര്‍ക്കും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി ചുമരുകളില്‍ ,ധീരതയുടെയും വിജയത്തിന്റെയും വീരകഥകള്‍ മാറ്റൊലി കൊള്ളുന്നു. മറ്റു ഫോർട്ടുകളെപ്പോലെ കുന്നിൻ മുകളിൽ അല്ല എന്നിട്ടുപോലും ......അങ്ങനെ അവിടത്തെ ഓരോ ചെറിയ കാര്യങ്ങളേയും നേരിട്ടറിയാവുന്നത് പോലെയുള്ള വിവരണം.
കൂടെയുള്ളയാൾ അവരുടെ വംശപരമ്പരയെ കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കാനുള്ള കൂടുതൽ ചോദ്യങ്ങളായിട്ടാണ്. പണ്ടേ ചരിത്രം പഠിച്ചു മടുത്ത എനിക്ക് അവിടെയുള്ള കലാവിസ്മയങ്ങളാണ് കൂടുതൽ ആകർഷിച്ചത്. ചില സ്ഥലങ്ങളിലെ മേല്‍ത്തട്ടിലുള്ള പെയിന്റിംഗില്‍ സ്വര്‍ണ്ണം ഉണ്ടെന്നാണ് അവകാശപ്പെടുന്നത്.വിദേശത്ത് നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ തന്നെ പലഭാഗത്ത് നിന്നുമായി കൊണ്ടുവന്ന പലതരം കല്ലുകളും തടികളും കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ആ സ്ഥലം ആശ്ചര്യപ്പെടുത്തുന്നവയാണ്. മധ്യകാലത്തെ ആയുധങ്ങളും ഇവിടെ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഞങ്ങൾ തമ്മിൽ മലയാളത്തിൽ വർത്തമാനം പറയുന്നത് കേട്ടിട്ടാവും 'typewriting & shorthand ജോലിക്കായി മലയാളികൾ അവിടെ ജോലി ചെയ്തിരുന്നുവത്ര. ഗുജറാത്ത്, മഹാരാഷ്‌ട്ര യിൽ നിന്നൊക്കെയാണ് പ്രധാനമായും വിനോദസഞ്ചാരികൾ എത്തുന്നത്.
പലഭാഗത്തും ഇടുങ്ങിയ ഇടനാഴികളും വാതിലുകളുമാണ്.വരിയായിട്ടെ ആളുകൾക്ക് ആ വരാന്തയിലും വാതിലിൽ കൂടി നടക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. കൂട്ടമായി വന്ന് ആക്രമിക്കുന്നത് തടയാൻ വേണ്ടിയുള്ള സെക്യൂരിറ്റിയുടെ ഭാഗമാണ്. ഗൈഡ് -ന്റെ കഥകളും കാഴ്ചകളുമായി രണ്ടു മണിക്കൂർ അവിടെയെല്ലാം ചുറ്റി കറങ്ങി നടന്നു. ചില സമയങ്ങളിൽ നല്ല ഫോട്ടോഗ്രാഫർ ആകാനും അയാൾ മടിച്ചില്ല. ചിലതൊക്കെ കാണുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കുന്നതും ഒട്ടും മോശമല്ല. അല്ലേ ?


'National research center for camel'
തൽക്കാലം ചരിത്രങ്ങളോട് വിട പറഞ്ഞു. സിറ്റിയിൽ നിന്നും ഏകദേശം 10 കി.മീ. ദൂരെയുള്ള 'National research centre for camel' അങ്ങോട്ടേക്കായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ അടുത്ത യാത്ര. വൈകുന്നേരം 3 മണി മുതൽ 6 മണി വരെയാണ് സമയം. ടിക്കറ്റ് മേടിച്ച് അകത്തോട്ട് കേറിയപ്പോൾ കാമറയുണ്ടെങ്കിൽ ടിക്കറ്റ് എടുക്കണം. അതില്ലാത്ത കാരണം എടുത്തില്ല. അപ്പോൾ ഫോൺ, അതിനെ പറ്റി അറിയാഞ്ഞിട്ടോ അതോ അതിനകത്തെ കാമറയ്ക്ക് ബാധകമല്ലേ ? ചില നടപടിക്രമങ്ങൾ രസകരമായി തോന്നാറുണ്ട്.
ഗേറ്റിനടുത്തുള്ള മ്യൂസിയം വലിയ പുതുമയൊന്നും തോന്നിയില്ല. ഏതോ സ്‌കൂൾ സയൻസ് എക്സിബിഷനിൽ ചെന്ന പ്രതീതി. എന്നാൽ പുറത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒട്ടകകൂട്ടങ്ങളും അവരെ കുറിച്ചുള്ള വിവരണങ്ങൾ, പൊതുവെ ബ്രൗൺ നിറമെന്ന് പറഞ്ഞ് നമ്മൾ സാമാന്യവൽക്കരിക്കുമ്പോഴും അവരുടെയിടയിലും ബ്രൗണിന്റെ നിറഭേദങ്ങളായിട്ടുള്ളവ ധാരാളം. ബിക്കാനീറുള്ള ഒട്ടകങ്ങൾ , ജൈസൽമീറിലേ ഒട്ടകങ്ങൾ , മീവാരി ഒട്ടകങ്ങൾ ....... എന്നിങ്ങിനെ അവിടെയുള്ളവർ കാണിച്ച് തന്നപ്പോൾ, വിചിത്രമായി തോന്നി. ഇനി അവരുടെ ഇടയിലും അവരുടേതായ ഈഗോ, അസൂയ ഒക്കെയുണ്ടോ എന്തോ ? അതുപോലെ പുറത്തുള്ള കൂന്(Hump), ഒരെണ്ണമുള്ളതാണ് സാധാരണയായി ഇവിടെയെല്ലാം കണ്ടു വരുന്നത്. രണ്ട് കൂന് ഉള്ളത്, ജമ്മു - കാശ്മീരിലെ ലഡാക്ക് യിലാണ്.ആഭരണങ്ങളും ചിത്രപ്പണികളുമുള്ള ഷാളുകളും മറ്റും അണിയിച്ച് ഒട്ടകങ്ങൾക്കായി സമർപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു ഉത്സവമാണ് 'ബിക്കാനീർ ഫെസ്റ്റിവൽ' . ഒട്ടകയോട്ടം, ഒട്ടകത്തെ കറക്കൽ .......അതൊക്കെയാണ് പ്രധാന മത്സരങ്ങൾ. എല്ലാ വർഷവും ജനുവരിയിൽ നടത്തുന്ന ഈ ഉത്സവത്തിന് ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് മാത്രമല്ല വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും കാണികൾ എത്താറുണ്ട്.
അവിടെയുള്ള 'souvenir shop ലാണെങ്കിൽ, ഒട്ടകത്തിന്റെ തോൽ കൊണ്ടുള്ള പലതരം ബാഗുകളും ചെരുപ്പുകളും. അതിൻ്റെ രോമവും സിൽക്കും കൂടി ചേർത്തുണ്ടാക്കിയ പലതരം 'shawl കൾ. അതിൻ്റെ എല്ലുകൾ കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ പലതരം ആഭരണങ്ങൾ. അവ കണ്ടാൽ മാർബിൾ പോലെയിരിക്കും. ആ എല്ലുകളെ കാപ്പിയിലോ ചായയിലോ ഇട്ട് നിറം മാറ്റിയ ആഭരണങ്ങളുമുണ്ടവിടെ. Milk-tooth കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ബ്രേസ്‌ലെറ്റ്. അങ്ങനെ മൊത്തം ക്യാമൽ മയം അവിടെ.
ഒട്ടകപ്പാൽ, അതുകൊണ്ടുള്ള ഐസ് ക്രീം, ബിസ്ക്കറ്റ് ......അങ്ങനെത്തെ പാർലറുമുണ്ടവിടെ. ഒട്ടകപ്പുറത്തുള്ള യാത്രക്കുമുള്ള സൗകര്യമുണ്ടെങ്കിലും പിറ്റേ ദിവസം പോകുന്ന " ജൈസൽമീർ (jaisalmer)' ഒട്ടക സഫാരിയാണ് മനസ്സിൽ. അങ്ങനെ എന്തിന് പറയുന്നു 'മരുഭൂമിയിലെ കപ്പൽ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ മൃഗം ആൾ നിസ്സാരക്കാരനല്ല!
തണുപ്പിനെ ചെറുക്കാനുള്ള കമ്പിളി ഉടുപ്പുകളും സോക്‌സും മറ്റുമാണ് വഴിയോരക്കച്ചവടക്കാരിൽ കണ്ടത്.എവിടെ പോയാലും അവിടത്തെ പ്രാദേശിക സാധനങ്ങൾ മേടിക്കാനാണ് എനിക്ക് താൽപര്യം.ബജിയക്കും പലതരം മിക്സ്ച്ചറിനും പേരുകേട്ട സ്ഥലമാണിത്. രണ്ടിനും എരിവ് വളരെ കൂടുതൽ എന്നതൊഴിച്ചാൽ രുചികരമാണ്.മാർക്കറ്റിന്റെ അടുത്തുള്ള തീവണ്ടി പാളങ്ങളാണ് ഇവിടെ കൗതുകമായി തോന്നിയത്.ഗുഡ്‌സ് ട്രെയിൻ, എൻഞ്ചിൻ തന്നെ അല്ലെങ്കിൽ പാസഞ്ചർ ട്രെയിൻ ഒക്കെയായി മിക്കവാറും സമയങ്ങളിൽ റെയിൽവേ ഗേറ്റ് അടഞ്ഞായിരിക്കും. ആ സമയത്ത് ആളുകൾ യാതൊരു കൂസലുമില്ലാതെ സ്കൂട്ടറടക്കം ചിലർ, വടി കുത്തിപ്പിടിച്ച് നടക്കുന്ന വയസ്സായവരടക്കം ആളുകൾ പാളങ്ങൾ മുറിച്ച് നടക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ, പ്രഷറിന്റെ ഗുളികൾ കഴിക്കേണ്ടത് ഞാനോ അവരോ അതോ എൻജിൻ ഡ്രൈവറോ എന്ന സംശയം ബാക്കി.കുറച്ചു നേരം ആ കാഴ്ച കണ്ടു നിന്നപ്പോൾ കൂടെയുള്ളയാൾക്കും അങ്ങനെ മുറിച്ചു കടക്കാൻ ഒരാഗ്രഹം.നടക്കാൻ പത്തിരുപത് ചുവടുകൾ ആണെങ്കിലും പാളത്തിനിടയിൽ കാൽ ഇടയിൽ പെട്ടത്….. സിനിമയിൽ കാണുന്നതു പോലെ ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ പോകുന്ന ആളും തീവണ്ടിയും .....മാറി വരുന്ന 'ക്ളോസ് അപ്പ്‌’. അങ്ങനെ മനസ്സിൽ കൂടി കടന്നു പോയത് ഒരായിരം ചിത്രങ്ങൾ.
എൻ്റെ യാത്രകൾ അടയാളപ്പെടുത്തുക പലപ്പോഴും സംഭവിച്ച അബദ്ധങ്ങളോ സാഹസങ്ങളോയൊക്കെയാണ്,എന്തായാലും ബിക്കാനീറിനെ കുറിച്ചോർക്കാനും ഏറെ.
ഫോട്ടോകള്‍ അവിടെ കണ്ട ചില കാഴ്ചകളില്‍ നിന്ന്

ജെയ്സൽമീർ ( Jaisalmer)
കണ്ണെത്താത്ത ദൂരം നീണ്ടുകിടക്കുന്ന മണൽപരപ്പുകളും ഒട്ടകത്തിന്റെ പുറത്തിരുന്ന് സൂര്യാസ്തമയവും കാണണമെങ്കിൽ അങ്ങോട്ട് പോയാൽ മതി. രാജസ്ഥാനെക്കു റിച്ചുള്ള പരസ്യത്തിലാണ് ഇങ്ങനെയൊക്കെ കണ്ടിട്ടുള്ളത് . അതുകൊണ്ടു തന്നെ അതിന്റേതായ ഒരാവേശം മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്നു.രാജസ്ഥാനിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജില്ലയാണിത്.
അങ്ങോട്ട് അടുക്കുതോറും ചുറ്റുമുള്ള കാഴ്ചകളിൽ നിന്നുള്ള 'പച്ചപ്പ്' അപ്രത്യക്ഷമായി കൊണ്ടിരുന്നു. വിജനമായ സ്ഥലം. ചിലയിടങ്ങളിൽ ഒട്ടകങ്ങൾ വലിയ മരത്തിൽ നിന്നും ഇലകൾ തിന്നുന്നത് കാണാം. സിറ്റിയോട് അടുക്കാറായപ്പോൾ 'സാൻഡ് സ്റ്റോൺ' എന്ന പ്രത്യേകതരം കല്ലുകൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കെട്ടിടങ്ങൾ കാണാം.സ്വർണ്ണ നിറമാണുള്ളത്. 'ഗോൾഡൻ സിറ്റി' എന്ന പേരിലും ഈ നഗരം അറിയപ്പെടാറുണ്ട്.
'സാൻഡ് സ്റ്റോൺ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച 'ഗോൾഡൻ ഫോർട്ടാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന ലാൻഡ്മാർക്.കൊട്ടാരത്തിലെ പണ്ടുകാലത്തെ അന്തേവാസികളുടെ പിന്മുറക്കാർ ഇപ്പോഴും അവിടെ താമസിക്കുന്നുണ്ട് എന്നതാണ് മറ്റൊരു പ്രത്യേകത.കോട്ടയുടെ പ്രധാന കവാടം കടന്ന് ചെല്ലുമ്പോൾ, ചെറിയ വഴിയായതു കൊണ്ട് നടന്നു കേറണം. ഇരുവശങ്ങളിലുമുള്ള ചെറിയ കടകൾ ഒരാശ്വാസം. നമ്മുടേതായ രീതിയിലുള്ള ഷോപ്പിംഗ് -യും വിലപേശലുമായിട്ട് മുന്നേറാം.പൊതുവെ വിദേശികളെ പ്രതീക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന കടക്കാർക്ക് നമ്മുടെ വിലപേശലിനോട് അനുകൂലിക്കാൻ വിമുഖതയുണ്ടെങ്കിലും ചില കാര്യങ്ങളിൽ നമ്മുക്ക് നമ്മളാവാതെ വയ്യല്ലോ ? കൊട്ടാരത്തിൽ നമ്മളെ ആകർഷിക്കുന്നത് അവിടത്തെ കൊത്തുപണികളാണ്. ഒരു പക്ഷെ ഇന്നത്തെ കാലത്തു പ്പോലും ഇത്രയും പരിപൂർണ്ണതയോടെ ചെയ്യാൻ സാധിക്കുമോ എന്ന് സംശയമാണ്.കോട്ടമതിലിന് മുകളിൽ നിന്ന് കേറി നിന്ന് നോക്കിയാൽ ആ സിറ്റി മുഴുവൻ കാണാം.


അവിടെയടുത്തുള്ള 'RTDC' യിൽ നിന്നാണ് ഉച്ചക്കുള്ള ഭക്ഷണം കഴിച്ചത്. ഒടിഞ്ഞ കസേരകളും നിറം മങ്ങിയ മേശവിരികളും 'ഉo എന്തു വേണം ' എന്ന മട്ടിലുള്ള ജീവനക്കാരും അതിപ്പോൾ അങ്ങ് ജൈസൽമീർ -ആണെങ്കിലും ഒരു സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിന്റെ എല്ലാവിധ 'മട്ടും ഭാവത്തിലും' യാതൊരു വ്യത്യാസമില്ല. കുറ്റം പറയരുതല്ലോ ഭക്ഷണത്തിന്റെ ബിൽ വന്നപ്പോഴും അതിന്റെ പ്രതിഫലനം കാണാം. വളരെ വിലക്കുറവ്. അവിടെത്തന്നെ താമസിക്കാനുമുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ ഉണ്ട്.
വൈകുന്നേരം നാലു മണിയോടെ ഒട്ടക സഫാരിക്കായി ഞങ്ങളും ഒട്ടകവും റെഡി. ഒട്ടകത്തിന്റെ പുറത്തേക്ക് വല്ല വിധവും കേറി പറ്റി.
'പുറകിലോട്ട് ചാരി ഇരുന്നേക്ക് അല്ലെങ്കിൽ ഒട്ടകം എണീക്കുന്നതോടെ നിങ്ങൾ താഴെ വീഴും" നിർദ്ദേശകന്റെ നിർദ്ദേശം.
ചാരാനായിട്ട് ഒന്നുമില്ലാതെ എങ്ങനെ ചാരി ഇരിക്കും, വലിയൊരു ചലഞ്ച് ആയിട്ട് തോന്നി.ഏതോ 'അമ്മ്യൂസ്‌മെന്റ് പാർക്കിലെ റൈഡിൽ ചെന്ന് പെട്ടത് പോലെ.അടുത്തുള്ള 'സാം സാൻഡ് ഡ്യൂൺ ' ലോട്ടാണ് യാത്ര.ചിലപ്പോൾ ചെരിവുള്ള മണലാരണ്യത്തിൽ കൂടിയാണ് യാത്ര.നിർദ്ദേശകൻ കൂടെയുണ്ടല്ലോ എന്ന ധൈര്യം മാത്രം. സൂര്യാസ്തമനം കാണാനായി ഞങ്ങളെ ആ മണലാരണ്യങ്ങളവിടെയിറക്കി.ഒട്ടകത്തിൽ നിന്ന് താഴെ ഇറങ്ങുന്നത് അടുത്ത ചലഞ്ച്.
ഞങ്ങളെപ്പോലെ സൂര്യാസ്തമയം കാണാനായിട്ട് ഒരുപാട് പേർ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.അവരുടെയിടയിൽ പാട്ടും ഡാൻസുമൊക്കെയായിട്ട്, ആറോ -ഏഴോ വയസ്സ് വരുന്ന പെൺകുട്ടിയും പാട്ട് പാടാനായിട്ട് അവളുടെ ചേട്ടനും വയലിൻ പോലത്തെ ലോക്കൽ ഉപകരണം വായിക്കാനായിട്ട് അവരുടെ മാമനും. പാട്ടിനും മ്യൂസിക്കിനും അനുസരിച്ച് പെൺകുട്ടി ബോളിവുഡ് ഡാൻസിനെ അനുകരിക്കുന്ന ഏതാനും ചുവടുകൾ. കണ്ടപ്പോൾ വിഷമം തോന്നി.സ്‌കൂളിൽ പോകുന്നില്ലേ എന്ന ഞങ്ങളുടെ ചോദ്യത്തിന്, ആറോ -ഏഴോ കി. മീ ദൂരമുള്ള സ്‌കൂളിൽ എങ്ങനെ പോകുമെന്ന് ചോദിച്ച് ഞങ്ങളോട് തിരിച്ച് വഴക്ക് കൂടുകയാണ് ചെയ്തത്.
'dune bashing'നുമുള്ള സൗകര്യമുണ്ടവിടെ. ചിലർ അവരുടെ കുട്ടികളെ കുത്തനെയുള്ള ചെരിവുകളിലൂടെ കിടന്നുരുളാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ്.കുട്ടികൾ പലരും മടിയും അതിനേക്കാളേറെ പേടിയുമായിട്ടിരിക്കുന്നു.നഗരദൃശ്യങ്ങളുടെ ചിരപരിചിതമായ കാഴ്‌ചകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായവ. ഒരു പറ്റം അമ്മമാരുടെ കൈയെല്ലാം പൊക്കിയിട്ടുള്ള തുള്ളൽ കണ്ടപ്പോൾ, വല്ല ബാധ കേറിയതാവുമെന്ന് എൻ്റെ അടുത്തിരുന്ന സ്ത്രീ ഓർത്തേക്കാം. വല്ല exercise -ന്റെ ഭാഗമാണെന്നാണ് ഞാൻ വിചാരിച്ചത്. ഫോണിലെ ഏതോ 'ആപ്പ്' നു വേണ്ടിയിട്ടുള്ളതാണെന്ന് പിന്നീടാണ് മനസ്സിലായത്.ചുറ്റുമുള്ളവരെ നോക്കിയിരിക്കാനും രസമാണ്.

സൂര്യൻ പതിയെ മറഞ്ഞു തുടങ്ങുന്നതോടെ പടിഞ്ഞാറ് ആകാശം ചുവപ്പ് പ്രളയത്തിലാണ്.അവിടേയുള്ളവരെല്ലാം സെൽഫിയും അല്ലാത്തവയുമായി ഫോട്ടോകൾ എടുക്കുന്ന തിരക്കിലാണ്. ഏതു ഫോട്ടോയിലും ഒട്ടകമാണ് താരം അതുകൊണ്ടായിരിക്കാം അവരുടെ പുറത്തും പൊട്ടുകൾ തൊടീച്ച് സുന്ദരീ - സുന്ദരന്മാരാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

സൂര്യാസ്തമയം കഴിയുന്നതോടെ വീണ്ടും ഒട്ടകപ്പുറത്ത് ഇരുന്ന് താമസ്ഥലത്തോട്ടുള്ള യാത്ര ആരംഭിക്കും. അപ്പോഴേക്കും ഞാനൊരു 'എക്സ്പെർട്ട് ' യായി എന്ന് പറയാം.വലിയ പേടി തോന്നിയില്ല.രാജ എന്നായിരുന്നു ഒട്ടകത്തിന്റെ പേര്.ഒരു ദിവസം 500 രൂപയുടെ ഭക്ഷണം വേണം, നല്ല ഭക്ഷണമില്ലെങ്കിൽ വേഗം ചത്ത് പോകുമെന്നാണ് നിർദ്ദേശകൻ പറഞ്ഞത് . അദ്ദേഹത്തിന് അഞ്ചോ - ആറോ ഒട്ടകങ്ങൾ ഉണ്ട്.കൃഷിയുണ്ടെങ്കിലും ഇപ്പോൾ വെള്ളമില്ല. ഇനി മഴ വന്നാലെ കൃഷി തുടങ്ങാൻ പറ്റുള്ളൂ. മക്കളും ഈ ഒട്ടകങ്ങളെ കൊണ്ടുള്ള സഫാരിയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഈ സീസണിൽ ' ടൂറിസം കൊണ്ട് മാത്രമാണ് ഉപജീവനം.മക്കളും പേരക്കുട്ടികളുമൊക്കെയുള്ള ഒരുഅപ്പൂപ്പനാണ് അദ്ദേഹം.അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വിശേഷങ്ങൾ കേട്ടുകൊണ്ട് ഞങ്ങളും ഒട്ടകവും. പരിചിത വഴിയിലൂടെയുള്ള യാത്രയായതു കൊണ്ട് പ്രത്യേകിച്ച് നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ ആവശ്യമില്ലായിരുന്നു.
ഒട്ടകസഫാരിയും സൂര്യാസ്തമയവുമൊക്കെയായി ആകെ സന്തോഷവതിയായിട്ടിരിക്കുമ്പോഴും ഇവരുടെയൊക്കെ ജീവിതകഥകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ വല്ലാത്തൊരു നിസ്സാഹായത തോന്നി.
അല്ലെങ്കിലും വേണ്ടാത്ത ചിന്തകൾ ചിന്തിക്കുന്നവരാണല്ലോ നമ്മളെല്ലാവരും!
അന്നത്തെ ദിവസത്തിനുള്ള കാഴ്ചകൾക്കും അനുഭവങ്ങൾക്കും വിട പറഞ്ഞുകൊണ്ട് തിരിച്ച് താമസസ്ഥലത്തേക്ക് .....

Longewala ( ലോങ്ങ് വാലാ )

ഇവിടെ, 1971 -ലെ ഇന്ത്യ -പാക് യുദ്ധത്തിൽ ഉള്ള പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. ജൈസൽമീർ -യിൽ നിന്ന് 115 കി.മീ യുള്ള അങ്ങോട്ടേക്കായിരുന്നു അന്നത്തെ ഞങ്ങളുടെ യാത്ര. ഭൂപ്രകൃതിക്ക് മാറ്റം ഒന്നുമില്ല. മരുഭൂമിയിൽ അങ്ങിങ്ങായി കാണുന്ന ഉണങ്ങിയ സസ്യങ്ങൾ മാത്രം. മുന്നോട്ട് പോകവേ നിരയായി നിൽക്കുന്ന 'wind mill' , അപ്രതീക്ഷിതമായി കണ്ട ആ കാഴ്‌ച കൂടുതൽ കൗതുകമായി തോന്നി.ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ 5 'wind farm' യിൽ ഒരെണ്ണമാണ് 'ജൈസൽമീർ' ഉള്ളതെന്നാണ് ഗൂഗിൾ പറയുന്നത്.അതൊരു പുതിയ അറിവായിരുന്നു.പോകുന്ന വഴിക്ക് 'Royal Enfield'ന്റെ ബൈക്ക് ഓടിച്ചു പോകുന്നവരും അവരുടെ crew members ആയിട്ടുള്ള ഒരു ടെമ്പോ യും പിന്നെ ഞങ്ങളുമാണ് ആ വഴിയിലത്തെ യാത്രക്കാർ. അവർ പരസ്യത്തിനായിട്ടുള്ള ഷൂട്ടിംഗിന് പോവുകയാണത്ര.മീഡിയയിൽ ചില സ്ഥലങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ പലപ്പോഴും ഏതോ വിദേശ രാജ്യങ്ങളാണെന്നാണ് അനുമാനിക്കാറുള്ളത്.ആരേയും മോശമായി കാണണ്ട അതിപ്പോൾ ഒരു സ്ഥലമാണെങ്കിൽ പോലും എന്ന രീതിയിലായിരുന്നു അവിടത്തെ കാഴ്ചകൾ !

രാജസ്ഥാന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള 'ലോങ്ങ വാല', 35 ടാങ്കുകളോടെ ആക്രമിച്ച പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യത്തെ മേജർ ചങപുരിയുടെ നേതൃത്തിലുള്ള വെറും 120 യോളം വരുന്ന നമ്മുടെ ആർമി പരാജയപ്പെടുത്തിയത്. ബോർഡർ സിനിമയിൽ പറയുന്നത് പോലെ, 'ഉച്ചഭക്ഷണം രാമഗ്രയിലും അത്താഴം ജൈസൽമീർ' - പാകിസ്ഥാന്‍റെ ആ മോഹം നടന്നില്ല. എളുപ്പത്തില്‍ ജയിക്കാമെന്ന് വിചാരിച്ച് പാക് തുടങ്ങിവെച്ച യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് അവർക്ക് തിരിഞ്ഞോടേണ്ടി വന്നു. അങ്ങോട്ട് അടുക്കുതോറും ആർമിക്കാരുടെ വാഹനങ്ങൾ കാണാം.
യുദ്ധത്തിന്റെ ഓർമപ്പെടുത്തലോടെ പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്നും പിടിച്ചെടുത്ത ടാങ്കർ, ജീപ്പുകൾ അന്ന് യുദ്ധത്തിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ച ബങ്കറുകൾ മരിച്ചു പോയ നമ്മുടെ സൈനികർക്കുള്ള സ്മാരകം, അന്നത്തെ ചിത്രങ്ങൾ അടങ്ങിയ മ്യൂസിയവുമൊക്കെയുണ്ട്.സഞ്ചാരികൾക്കായി ഒരു മിനി തിയറ്റർ ഉണ്ട്. അവിടെ 1971 നടന്ന യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ചും നമ്മൾ എങ്ങനെ വിജയിച്ചുവെന്നും വിവരിക്കുന്ന 17 മിനിറ്റിന്റെ ഒരു ഡോക്യൂമെന്ററി കാണിക്കുന്നുണ്ട്. അതും കൂടിയാവുമ്പോൾ ഏതൊരു ഇന്ത്യനും രോമാഞ്ചവും ദേശഭക്തിയും അതിൻ്റെ ഗ്രാഫിന്റെ അങ്ങേയറ്റം ആകുന്നു.

'താനോട് ദേവി' ക്ഷേത്രമാണ് മറ്റൊരു ആകർഷണം. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് 'മിറക്കിൾ ടെംപിൾ' എന്നൊരു പേരുമുണ്ട്. 1971 യിൽ ഇന്ത്യാ-പാക് യുദ്ധത്തിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. അന്ന് ഈ ക്ഷേത്രം നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചില്ലെങ്കിലും നടന്നില്ല.ആ യുദ്ധത്തോടെ ഇത് ഏറ്റെടുത്ത് നടത്തുന്നത് BSF യാണ്.പ്രധാനമായും ആർമിക്കാരും ടൂറിസ്റ്റ് ക്കാരെയുമാണ് അവിടെ കണ്ടത്.പ്രധാന കവാടത്തിന് പുറത്തായിട്ട് പൂജക്കുള്ള സമാനങ്ങളൊക്കെ മേടിക്കാൻ കിട്ടും.
പഞ്ചാബിലെ 'വാഗ ബോർഡറിലെ പോലെ 'Beating Retreat Ceremony ' ഇല്ലാത്തത് കൊണ്ടായിരിക്കാം Border Post bp 609 ന് വലിയ പ്രാധാന്യമില്ലാത്തത്.അങ്ങോട്ട് പോകണമെങ്കിൽ BSF -ന്റെ അനുവാദം കിട്ടണം അത് ജൈസൽമീർ നിന്നുള്ള അവരുടെ ഓഫീസിൽ നിന്നാണ് കിട്ടേണ്ടത് . ഇവിടെ നിന്നും കിട്ടുമെന്നാണ് ഞങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരുന്നത്. അതുകൊണ്ടെന്താ, എൻ്റെ ദേശഭക്തിയൊക്കെ അവിടെ തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നു.
തിരിച്ചുള്ള യാത്രയിൽ ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ റോഡിന്റെ വശങ്ങളായി ധാരാളം ആടുകളും അവരെ പരിപാലിക്കുന്നവരേയും കണ്ടു. അവിടെയായി കാർ നിറുത്തിയതും ഞങ്ങളെ കാത്ത് നിന്നപ്പോലെ ഒരു ആട് വണ്ടിയുടെ അടുത്തോട്ട്, പുറകെ മറ്റു ചില ആടുകളും. ഒരു നിമിഷം കാര്യമറിയാതെ അന്തം വിട്ടെങ്കിലും വണ്ടിയുടെ നിഴലിൽ ഇരിക്കാനായിട്ടായിരുന്നു.വലിയ ആടുകളും ചെറിയ ആടുകളും ചെമ്മരിയാടുകളുമൊക്കെയായി വലിയ ഒരു കൂട്ടം തന്നെയുണ്ട്. അവരെ പരിപാലിക്കുന്ന ആ 5 -6 ചെറുപ്പക്കാർ അവിടെത്തന്നെ താമസിച്ചാണ് പരിപാലനം. അമ്മയും ഭാര്യയും കുട്ടികളൊക്കെ അടുത്തുള്ള ഗ്രാമത്തിലാണ് താമസം.കൂട്ടത്തിലെ ചെറുപ്പക്കാരനായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മറുപടി തന്നത്.ചില ആട്ടിൻകുട്ടികളെ മറ്റുള്ളവയിൽ നിന്ന് മാറ്റി വെച്ചിട്ടുണ്ട്. അവരൊക്കെ ദൈവത്തിന്റെ അടുത്തോട്ട് പോയികൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് എന്ന് പറഞ്ഞത്.വയറിന് സുഖമില്ലാത്ത ആ ആട്ടിൻകുട്ടികൾക്ക് വെള്ളം കൊടുത്താൽ അസുഖം കൂടും എന്നാണ് അവരുടെ വിശ്വാസം. അതിനെപ്പറ്റിയൊക്കെ ഞങ്ങൾ മാറ്റി പറഞ്ഞെങ്കിലും അവർ അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറല്ല.എന്തായാലും ദൈവത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോവുകയല്ലേ എന്നാണ് മറുചോദ്യം. അങ്ങനെ എല്ലാം തമാശയോടെ കാണുന്ന അവർക്ക് പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് വന്ന രണ്ടു വിവരമില്ലാത്തവരായിരിക്കാം ഞങ്ങൾ. ചായ കുടിക്കാനൊക്കെ ഞങ്ങളെ ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും കുറച്ചു സമയം അവരുടെ കൂടെ ചെലവഴിച്ച് ഞങ്ങളുടെ യാത്ര തുടർന്നു.

വൈകുന്നേരം മരുഭൂമിയിലെ തണുപ്പറിഞ്ഞു ടെന്റിലാണ് താമസം. ഹോട്ടൽ മുറികളെപ്പോലെ എല്ലാവിധ സൗകര്യങ്ങളുള്ള ടെന്റുകൾ അവിടെ ധാരാളം. വൈകുന്നേരത്തെ 'camp fire & അവിടെത്തുകാരുടെ ഡാൻസും പാട്ടുമൊക്കെ രാജസ്ഥാനിൽ എവിടെ താമസിച്ചാലുമുള്ളതാണ്.ഇവിടേയും അതിന് വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ല. ഡാൻസ് കാണുന്നതിനിടയിൽ വിളബുന്ന ബജിയകൾ കാരണമായിരിക്കാം അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ അതിഥികളും ഒരേ സമയത്ത് ഒത്തു കൂടി.രണ്ടു ഡ്രിങ്ക്സ് കഴിച്ചതോടെ എല്ലാവർക്കും 'God bless you', അനുഗ്രഹം വാരിക്കോരി കൊടുക്കുന്ന ഗോവക്കാരൻ അങ്കിളും കുട്ടികളെ കണ്ണുരുട്ടിയും പേടിപ്പിച്ചും ബജിയ തീറ്റിപ്പിക്കുന്ന ബംഗാളി കുടുംബവും അമ്മയോട് തമിഴിലും അച്ഛനോട് മറാഠിയിലും ഞങ്ങളോട് ഇംഗ്ലീഷിലും അനായാസം വർത്തമാനം പറയുന്ന ആ കുട്ടികൾ ...........ലോകം മുഴുവനും അവനവനിലേക്ക് ഒതുങ്ങുന്ന ഈ കാലത്ത് ബജിയയും രാജസ്ഥാൻ ഡാൻസും പാട്ടും അവരുടെ തമാശകളുമൊക്കെ ഞങ്ങളെ ഒരു കുടുംബം പോലെയാക്കി.അല്ലെങ്കിലും യാത്രകൾ അവിസ്മരണീയമാക്കുന്നത് ഇത്തരം ഓരോ കഥാപാത്രങ്ങളാണല്ലോ ?








അങ്ങനെ അവധിക്കാലത്തിലെ ഒരു ദിവസം കൂടി കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Jodhpur

രാജസ്ഥാനിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ മെട്രോ പൊളിറ്റിയൻ സിറ്റിയാണ് ജോധ്പൂർ. രാജസ്ഥാനിലെ ഹൈക്കോടതി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതുമിവിടെയാണ്. ഇങ്ങനെയൊക്കെയാണെങ്കിലും വിനോദസഞ്ചാരികളെ കാത്തുകൊണ്ട് കൊട്ടാരങ്ങളും കോട്ടകളും ക്ഷേത്രങ്ങളും ധാരാളം. രാജവാഴ്ച അവസാനിച്ച് കാലം ഒരു പാട് ആയെങ്കിലും പ്രൗഢി ഒട്ടും കുറയാതെയാണ് ഓരോന്നും . ചരിത്രത്തെ കുറിച്ച് അറിയേണ്ട എന്നാണെങ്കിൽ അങ്ങോട്ട് വരണ്ട എന്ന മട്ടിലാണ്, രാജസ്ഥാന്‍.
മർവാർ എന്നറിയപ്പെട്ടതിനെ 'ജോധ്പൂർ ' നാമകരണം ചെയ്തത് മഹാരാജാവ് 'റാവു ജോധയാണ്. ബ്ലൂ സിറ്റി എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്. രാജഭരണക്കാലത്ത് ബ്രാഹ്മണർ താമസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലമാണിത്.

ജൈസൽമീറിന്, ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന മണൽപ്പരപ്പും വിജനമായ റോഡും പരിസരവുമെല്ലാം 'ഓണം കേറാ മൂല' യുടെ ഇമേജ് ആയിട്ടാണ് എനിക്ക് തോന്നിയത്. അവിടത്തെ കാഴ്ചകൾ കണ്ട് കൊണ്ട് ,ജോധ്പൂർ -ലേക്കായി വണ്ടി ഓടിച്ചു വരുമ്പോൾ, ഒരു പോലീസുകാരൻ കൈ കാണിക്കുന്നു. കാര്യം അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ 'over speeding' ആണ്. ഫൈൻ കൊടുത്ത് തിരിച്ച് വരുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ പുറകിൽ വരുന്ന വാഹനങ്ങളേയും അവർ നിറുത്തുന്നുണ്ട്.എല്ലാ വണ്ടികളും കാണാൻ വേണ്ടി വന്നിട്ടുള്ളതാണ്. "ഓണം കേറാ മൂലയായിട്ട് അവർക്കും തോന്നിയിരിക്കാം.എന്തായാലും ഫൈൻ കൊടുക്കാനുള്ള ഫോമിൽ 'ജാതി' യുടെ കോളം പൂരിപ്പിക്കാത്തതിൽ ക്ഷുഭിതനായ പോലീസ് കാരനോട് ഫൈൻ തന്നാൽ പോരെ ജാതി അറിയേണ്ടതുണ്ടോ എന്ന് ചോദിച്ച്- ആവശ്യമില്ലാതെ പൈസ പോയതിന്റെ ദേഷ്യം അങ്ങനെ തീർത്തു. യാത്രയിൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ചില കാര്യങ്ങളെ അങ്ങനെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തി.
വിനോദസഞ്ചാരികളെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന മെഹ്‌റാൻ ഗർഹ്(Mehran Fort),നഗരത്തിനേക്കാൾ 410 അടി ഉയരത്തിലാണ്. പതിവു പ്പോലെ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞു കിടക്കുന്ന വഴികളും പശുവും കുതിരയും റിക്ഷയും വണ്ടികളും ഗൈഡുകാരും ചില വഴിക്കച്ചവടക്കാരും ..... ഇതെല്ലാം എല്ലാ ടൂറിസ്റ്റ് സ്ഥലങ്ങളിലേയും സ്ഥിരക്കാഴ്ചകളാണ്.
ഫോർട്ടിനകത്താണെങ്കിൽ ,സതിയനുഷ്ഠിച്ച രാജകുമാരിമാരുടെ സിന്ദൂരത്തിൽ തൊട്ട് കൈപ്പത്തികൾ പതിപ്പി ച്ചിരിക്കുന്നത്.
പണ്ട് കാലത്ത് ആനകളെ കൊണ്ടാണ് കവാടങ്ങൾ തുറന്നിരുന്നത്. ലോഹപാലിൽ ആനയുടെ മസ്തിഷ്‌കം തുളയ്ക്കാനായിട്ട് ഇരുമ്പ് കുന്തങ്ങൾ തറച്ചിട്ടുണ്ട്.
മഹാരാജാക്കന്മാരായ ‘റാവു ഗംഗ & അജിത്‌ സിംഗ് -നേയും അവരുടെ മക്കൾ തന്നെയാണ് കൊലപ്പെടുത്തിയത്. .......കാണാനും കേൾക്കാനുമായി ഞെട്ടിക്കുന്ന കഥകൾ ഏറെ. ഇതൊക്കെ കേൾക്കുമ്പോൾ പണ്ട് വീട്ടിലെ വി.സി.ർ യിൽ 'cowboy ഇംഗ്ലീഷ് സിനിമ കണ്ടതാണ് ഓർമ്മ വന്നത്.ആര്, എന്തിന് വേണ്ടി എന്ന ചോദ്യങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല. 'ഠോ ...ഠോ ' ഓരോ വെടിക്ക് ഓരോ ആൾക്കാർ താഴെ കിടക്കുന്നത് കാണാം.കണ്ണുകൾ ഇറുക്കി അടച്ചും ഇടയ്ക്ക് തുറന്ന് നോക്കിയൊക്കെയാണ് ആ സിനിമ കണ്ടു തീർത്തത്. ഇതിൽ നിന്നെല്ലാം ഒരു ആശ്വാസം എന്നത് ഇതിനൊന്നും പ്രാധാന്യം കൊടുക്കാതെ 'സെൽഫിയിലും ഫോട്ടോക്ക് പോസ്സ് ചെയ്യുന്ന ചില ചെറുപ്പക്കാരാണ്.
കോട്ടക്കുള്ളിലെ ചുവന്ന കെട്ടിടങ്ങൾ പെണ്ണുങ്ങൾക്കും വെളുത്ത കെട്ടിടങ്ങൾ ആണുങ്ങൾക്കുമാണ്.പെണ്ണുങ്ങൾ പൊതുവെ തലയും മുഖവും മറച്ചിരിക്കും. ഭർത്താവിനും മകനും മുൻപിൽ മാത്രമേ അവർ മുഖം മറക്കാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. ആ പതിവ് രാജസ്ഥാനിലെ സ്ത്രീകൾ ഇപ്പോഴും പിന്തുടരുന്നുണ്ട്. ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ പോകുമ്പോൾ ഇങ്ങനെയുള്ള ചെറുപ്പക്കാരികളെ കാണാം.
മുഗൾരജപുത്ര സംസ്കാരങ്ങളും പേർഷ്യൻ ചൈനീസ് കലകളുടെ സ്വാധീനവും അവിടത്തെ മുക്കിലും മൂലയിലും കാണാം.കൊട്ടാരത്തളത്തിൽ ചിത്രങ്ങളില്ലാത്ത ഭിത്തികളില്ല.1460 ഈ കോട്ട പണികഴിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.. ഏകദേശം രണ്ടു - മൂന്ന് മണിക്കൂറോളം ചുറ്റി നടന്ന് കാണാനുണ്ട്. സ്‌കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ ഒട്ടും ഇഷ്ടമില്ലാത്ത വിഷയമായിരുന്നു ചരിത്രം. ആ ഞാനാണോ മണിക്കൂറോളം ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളിൽ സമയം ചെലവഴിക്കുന്നത്, എനിക്ക് തന്നെ വിശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസം. അവിടത്തെ ഓരോ ചെറിയ കാര്യങ്ങളും താൽപര്യമുണർത്തുന്നവയാണ്.
(ഈ ഫോട്ടോക്ക് കടപ്പാട് ഗൂഗിള്‍ )
രാവിലത്തെ പ്രാതല്‍ മുതല്‍ പലതരം ചപ്പാത്തികളും പച്ചക്കറികള്‍ സ്റ്റഫ് ചെയ്ത പറാട്ട യുമാണ് പ്രധാന ഭക്ഷ്ണം.ഗോതമ്പ് മാവും കടലമാവും കൂടി ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കിയ 'മിസ്സി റോട്ടി, അജ്വെയിൻ ചേർത്ത് തന്തൂരി പറാട്ട , കേരള പറാട്ട പോലെ തോന്നുമെങ്കിലും അത്രയും രുചിയില്ലാത്ത 'ലാച്ച പറാട്ട ..... ഇതൊക്കെയാണ് പരീക്ഷിച്ച ചില വിഭവങ്ങൾ. അതുപോലെ 'Ker sangiri beans', മരുഭൂമിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഒട്ടും ആരോഗ്യമില്ലാത്ത പോലെയിരിക്കുന്ന ബീൻസും അതിനകത്തെ മട്ടർ പോലെയിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടുള്ള കറികളും പിക്കിളും വളരെ പോഷകഗുണമുള്ളതാണെന്നാണ് അവിടെയുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായം. വീടിൻ്റെ അടുത്തുള്ള പച്ചക്കറി കടയിൽ കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഒരിക്കലും ഞാൻ മേടിച്ചിട്ടില്ല. ഏതൊരു ഭക്ഷണത്തിന്റേയും കൂടെ ഒഴിച്ചു കൂടാൻ പറ്റാത്തതാണ് 'കട്ട തൈര് .'അല്ലെങ്കിലും ചിരപരിചിതമായ രുചികളില്‍ നിന്നുമുള്ള മോചനമാണല്ലോ, യാത്രകള്‍!

ഒരാഴ്ചയുടെ ഞങ്ങളുടെ അവധിക്കാലം കഴിഞ്ഞു തുടങ്ങി. വീട്ടിൽ ചെയ്തു തീർക്കാനുള്ള ജോലികളുടെ പട്ടികകൾ തല പൊക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്തായാലും രാജസ്ഥാനോട് നന്ദി പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ...........





No comments:

Post a Comment